Sarı kenarlı izopod

🔤 Taksonomi

Porcellio flavomarginatus Lucas, 1853 kabul edilen addır. P. creticus, P. decorus, P. andrius ve P. rechingeri eski eş adlardır. “Crete”, bir tutsak hattın bildirilen Girit kökenidir; alt tür ya da ayrı morf taksonu değildir.

GBIF ve World List of Isopoda bu adı kabul eder; eski adlar bölgesel kaynaklarda hâlâ görülebilir. “Crete” etiketini kültür kaydında koruyun, fakat bundan ayrı bir tür çıkarmayın veya benzer desenli bütün hayvanların Girit’ten geldiğini varsaymayın.

📌 Tanım

Geniş, küre olamayan erişkinler 1,5-2,3 cm’ye ulaşır. Koyu gövde krem-sarı yan işaretler taşıyabilir, fakat doğal değişkenlik büyüktür. Tür, çoğunluğu kuru ve havadar yüzey ile derin ve güvenilir bir nem sığınağı ister.

Değişkenlik Girit’in içinde de belirgindir: yüksek rakım örneklerinin alçak bölge hayvanlarından daha koyu ve pürüzsüz olduğu bildirilmiştir. Bu nedenle renk, stoku adlandırmak için zayıf bir temeldir. Kuruluğa dayanıklı bu Akdeniz türü, her yeri tropik nemde tutulan bir kaba uygun değildir.

🌍 Dağılım

Ayrıntılı bir araştırma Girit’in tüm bölgelerinde ve Gavdos’ta kayıt verir; genel yayılış Orta ve Güney Ege adaları ile Marmaris yakınındaki Güneybatı Anadolu’yu kapsar. Girit’te kireçli zeminde, deniz seviyesinden 1.500 m üstüne kadar görülür. Belgeli Crete hattını ayrı kaydedin.

İzlenebilir kökeni varsa Crete hattını bir yerellik hattı olarak koruyun. Bu etiket farklı kültürleri karıştırmayı veya yayımlanmış kayıtların ötesine dağılım genişletmeyi haklı kılmaz.

Dağılım haritası

⚖️ Yasal durum

23 Ağustos 2026 kontrolünde CITES, AB 2026/1383 A-D ekleri ve Bern Ek II-III’te listelenmez. Korunan alan ve ulusal toplama ya da ihracat kuralları ayrıdır. Belgeli üretilmiş stok seçin ve canlı materyali doğaya bırakmayın.

Ulusal taşıma kurallarını da kontrol edin. Belgeli esaret üretimi Crete stokunu tercih edin; faturaları ve devir kayıtlarını saklayın. Korunan Yunanistan alanlarından toplamayın ve canlı içeren tabanı dışarıya atmayın.

🤌 Bakım

10-20 hayvan için 30 × 20 × 15 cm kutu, özellikle kuru uçta geniş çapraz havalandırma ve birkaç sıkı sığınak sağlayın. 30-60 gün karantina uygulayın. Kanıtlı Crete hattını belirsiz stokla karıştırmayın.

Havalandırma açıklıkları hem yüksekte hem alçakta bulunmalı; ince ağ veya çok küçük delikler mancaların kaçmasını önlemelidir. Birkaç dar sığınak hayvanların kalabalıklaşmadan nem seçmesini sağlar. Karantinada ayrı araçlar kullanın, tedarikçinin yerellik ifadesini aynen kaydedin ve akarlarla açıklanamayan kayıpları kontrol edin. Farklı kaynaktan gelen stoku da doğrulanmış hatla birleştirmeyin.

💡 Aydınlatma

UVB gerekmez. 10-14 saat dağınık ışık ve yoğun gölge sağlayın; güneşten ve ısıtan gösteri lambalarından kaçının.

🌡 Isıtma ve sıcaklık

18-26 °C, 16-21 °C sığınak ve 16-22 °C gece uygundur. 28 °C üzerini uzun sürdürmeyin. Gerekirse bir dış duvarı termostatla ısıtın ve nemli ucu serin bırakın.

Odanın mevsimsel serinlemesi kabul edilebilir; olağan koloni bakımında bilinçli soğuk dormansi gerekmez. Alt taban da serin kalmalıdır. Kuru Akdeniz türleri bile sıcak hava su kaybını hızlandırdığında çabuk susuz kalabilir.

💧 Nem ve su

Tabanın yaklaşık dörtte biri yosun ve kabuk altında sürekli nemli, kalan yüzey belirgin kuru ve havadar olsun. %40-65 RH ikincil bir ölçüdür. Suyu doğrudan nemli uca ekleyin; kap gerekmez. Tüm kutunun ıslak olması mantar ve kayıp, tüm tabanın kuruması yavru ölümü doğurur.

Nemli alan küçük olsa da kesintisiz olmalı ve kabuk altında daha derin toprağa ulaşmalıdır. Orta ve kuru ucun üstünün kurumasına izin verin. Hem her yeri ıslak tutmak hem tabanı tamamen kurutmak deri değişimi sorunlarına yol açabilir; tek nem sayısından çok sığınağın sürekli kullanılabilirliğini izleyin.

🌿 Muhafaza ve dekorasyon

5-7 cm mineralli pestisitsiz toprak, yaprak çürüntüsü ve çürük sert ağaç kullanın. Sabit kireçtaşı, mantar meşesi, kuru yaprak ve küçük yosun cebi ekleyin. Kalsiyum sürekli bulunsun; yenebilir tabanı steril kaya veya saf hindistan ceviziyle değiştirmeyin.

Ağır taşları kabın zeminine veya sabit desteklere oturtun. Mürekkep balığı kemiği veya kalsiyum karbonat sürekli sağlanmalıdır. Yalnız turba, aromatik iğne yapraklı odun, gübre, işlem görmüş bahçe malzemesi ve sürekli suya doygunluktan kaçının. Kireçli habitat, yaprak ve odun besinini kayayla değiştirmek anlamına gelmez.

🪳 Beslenme

Çürümüş geniş yapraklı ağaç yaprakları ve yumuşak çürük odun daima bulunsun. Haftada iki-üç kez küçük havuç, kabak, tatlı patates, sakız kabağı, mantar, kuru ısırgan veya benzeri ürün porsiyonları verin. Haftada bir ölçülü kurutulmuş karides, gammarus veya balık yemi sunun; miktarı ancak koloni hızla tüketiyorsa hafifçe artırın. Yemi kabuk veya kuru yaprak üzerinde sunup nemli artıkları 24-48 saatte çıkarın. Sürekli kalsiyum, fazla proteinden daha yararlıdır; protein fazlası sıcak Akdeniz düzeninde akarları hızla besler.

🥚 Üreme

Dişiler yumurta ve embriyoları gövdenin altındaki sıvı dolu marsupiumda geliştirip manca bırakır; yapılandırılmış veri “viviparous” kullanır. Açıkta yumurta ve kuluçka alanı yoktur. Olgunlaştığında düzenli ürer, ancak powder izopodlarına göre daha yavaş yerleşebilir. Nemli alt sığınağı, kalsiyumu ve ölçülü proteini koruyun; gebe dişileri ayırmayın. Bölmeden önce kolonide birkaç yaş grubu oluşsun.

🩺 Yaygın sorunlar

Kusurlu deri değişimi: derin nemi ve aşırı sıcaklığı denetleyin.
Mantar: ıslak alanı küçültüp hava akışını artırın.
Yavaş büyüme: daha çok sebze eklemeden önce çürük odun ve yaprak kalitesini iyileştirin.
Köken kaybı: Crete ve diğer hatları ayrı etiketleyin; renkten soy çıkarmayın.
Ezilme: kireç taşı ve kabukları çevrelerine gevşek taban eklemeden önce sabitleyin.

📌 Sonuç

Sarı kenarlı izopod, kutunun çoğunu kuru tutarken nem sığınağını koruyabilen orta düzey bakıcı içindir. Crete hattında soy kaydı renk kadar önemlidir.