Geniş gövdeli izopod

🔤 Taksonomi

Porcellio dilatatus Brandt in Brandt & Ratzeburg, 1831, GBIF ve World List of Isopoda tarafından kabul edilir. Giant canyon isopod ticarette kullanılan İngilizce addır. Geniş gövde ve yuvarlak uçlu telson erişkinleri ayırmaya yardım eder; yine de kaynak kaydı renkten daha güvenilirdir.

Bu özellikler özellikle daha dar ve pütürlü Porcellio scaber ile karşılaştırmada yararlıdır; yalnız renkten teşhis yerine kökeni etiketlenmiş esaret stoku tercih edin.

📌 Tanım

Erişkinler 1,2-1,8 cm uzunluğunda, geniş, basık ve genellikle tozlu gri-kahverengidir; tam küre olamaz. Günün çoğunu mantar kabuğu, yaprak örtüsü veya taban içinde geçirir; karanlıkta ya da yem saatinde daha görünür olur. Serin ortam ve derin, besleyici taban sağlandığında hataları görece tolere eder. Başlıca başarısızlık biçimi, suya doygunluk ile tamamen kuruma arasında gidip gelen sıcak ve sığ kutudur.

🌍 Dağılım

Muhtemel doğal merkez Batı ve Güneybatı Avrupa’dır. Toprak, kompost, çiftlik altlığı ve sera bitkileriyle Avrupa’nın büyük kısmına ve başka kıtalara taşınmıştır. Ahır, gübre yığını, bahçe ve eski yapılarda sık görülür.

Özellikle Britanya kayıtları ahırlar, gübre yığınları, bahçeler, eski binalar ve kompostla güçlü biçimde ilişkilidir; doğal görünümlü açık alan popülasyonları da vardır.

Dağılım haritası

⚖️ Yasal durum

23 Ağustos 2026 tarihinde kontrol edilmiştir: tür CITES’te, 2026/1383 sayılı AB Tüzüğü’nün A-D eklerinde veya Bern Sözleşmesi Ek II-III’te listelenmez. Ulusal toplama, ithalat, taşıma ve biyogüvenlik kuralları yine uygulanabilir. Faturayı saklayın; hayvanları ya da kullanılmış tabanı doğaya bırakmayın.

Ulusal satış kuralları da uygulanabilir. Özellikle yurt dışında toplanmış hayvanlarda kaynak kaydını koruyun. Mancaları ve yem artıklarını da dışarıya bırakmayın; tür muhtemel doğal dağılımının çok ötesine zaten taşınmıştır.

🤌 Bakım

10-20 hayvan için en az 30 × 20 × 15 cm kutu kullanın. Kuru uçta daha çok olmak üzere ince yan havalandırma açın. Yeni koloniyi ayrı araçlarla 30-60 gün karantinada tutun; akar, kötü koku, yırtıcı yolcu ve açıklanamayan ölümleri izleyin.

Bu taban alanı kullanılabilir nem gradyanına yer bırakır. Sığ dekor katmanı yerine derinlik sağlayın; hayvanlar tabanın içinde hem beslenir hem saklanır. Açıklıkları mancaları tutacak incelikte ağla kapatın. Karantinayı sade kapta yapın; kültürü diğer omurgasızlara yaklaştırmadan önce haftalık olarak bozulmuş tabanı ve tahıl akarlarını da kontrol edin.

💡 Aydınlatma

UVB gerekmez. 10-14 saat dağınık ışık ve karanlık sığınak yeterlidir. Doğrudan güneş plastik kutuyu hızla aşırı ısıtır.

🌡 Isıtma ve sıcaklık

17-24 °C, 15-19 °C serin sığınak ve gece 15-21 °C sağlayın. 26-27 °C üzeri su dengesini zorlaştırır. Isı gerekirse termostatlı olarak yalnız bir dış duvarı ısıtın; bütün tabanı ısıtmayın.

Laboratuvar kültürleri çoğunlukla 20-23 °C civarında tutulur; bu ılıman türü sıcaklığa zorlamanın bakım avantajı yoktur. Yaklaşık 26-27 °C üzerinde havalanmayı da yönetmek zorlaşır. Kış ısıtması kaçınılmazsa tüm kültürün altına kontrolsüz mat koymayın.

💧 Nem ve su

Tabanın üçte birini sürekli nemli, ortayı geçişli, diğer ucu daha kuru tutun; derinlik tümüyle tozlaşmamalıdır. %55-75 RH yardımcı bir aralıktır. Suyu nemli köşeye dökün; kap gerekmez. Yoğuşma ve ekşi koku fazla suyu, kusurlu deri değişimi ve yosunda yığılma kuruluğu gösterir.

Her yüzeye püskürtmek yerine alt katmanın nem tamponunu koruyun. Yüzeye kaçış veya ıslak uçta ölümler de doygunluk ya da zayıf hava akışı belirtisidir. Son kalan yosun parçasının altında yığılma, gradyanın fazla kuruduğunu gösterir.

🌿 Muhafaza ve dekorasyon

6-8 cm pestisitsiz toprak, yaprak çürüntüsü ve beyaz çürümüş sert ağaç kullanın. Yaprak, mantar meşesi ve nemli uçta yosun ekleyin. Mürekkep balığı kemiği, kireçtaşı veya kalsiyum karbonat sürekli bulunsun. Gübre, taze dışkı, reçineli odun ve tek başına hindistan cevizi torfundan kaçının.

Yüzeyin çoğunu meşe, kayın, akçaağaç veya benzeri güvenli yapraklarla örtün; düz mantar kabukları ve kabuk cepleri ekleyin. Ayrışmış yaprak ve odun yalnız dekor değil, besindir. İğne yapraklı kabuk, aromatik odun ve küflü yem kullanmayın.

🪳 Beslenme

Çürümüş yaprak ve odun sürekli bulunur. Haftada iki-üç kez az havuç, kabak, tatlı patates, mantar veya sakız kabağı; haftada bir az kurutulmuş karides, gammarus ya da kaliteli balık yemi verin. Islak artıkları 24-48 saatte çıkarın.

Pestisitsiz sebze kırpıntıları veya başka tam omurgasız protein yemleri de kullanılabilir. Proteini ancak üreyen dişiler ve yavrular artıksız tüketiyorsa artırın. Fazla protein ve sebze atığı akarlarla oksijensiz cepleri destekler; ayrışmış bitki lifi azlığı ise bol taze yeme rağmen büyümeyi yavaşlatır.

🥚 Üreme

Dişiler yumurta ve embriyoları sıvı dolu karın marsupiumunda taşır, ardından manca yavrularını bırakır. Bu nedenle metadata üremeyi “viviparous” olarak kaydeder; dış yumurta inkübasyonu yoktur. Dişileri ayırmayın. Nemli alt katman, kalsiyum, yaprak ve ölçülü protein çoğunlukla düzenli üreme sağlar.

İlk mancalarda son yürüme bacağı çifti henüz yoktur; ince yapraklar ve yarıklarda kalırlar. Cinsiyet bakmak için dişileri tekrar tekrar ters çevirmeyin. Kalabalık, yenilebilir örtüyü yenilenebildiğinden hızlı tüketmeden kültürü genişletin.

🩺 Yaygın sorunlar

Kusurlu deri değişimi: nemli sığınağı, kalsiyumu ve serin bölgeyi düzeltin.
Yavaş üreme: yenebilir tabanı derinleştirin; sıcaklık ve proteini kontrol edin.
Akar ve ekşi koku: bütün kutuyu kurutmadan ıslak ek gıdayı azaltıp çapraz hava akışını artırın.
Yüzeyde toplu dolaşma: alt taban su altında ya da aşırı sıcak olabilir.
Kaçış veya bulaşma: bakımda yakalama kutusu kullanın; çıkan tabanı yerel atık kurallarına göre dondurun veya ısıyla işlemden geçirin.

📌 Sonuç

Derin yenebilir taban ve serin nem geçişi kurabilen kişi için iyi bir ilk Porcellio türüdür. Sığ muhafaza ve uzun süreli sıcaklık en büyük tehlikelerdir.