Benekli top hamam böceği

🔤 Taksonomi

Perisphaerus punctatus Bey-Bienko, 1969, GBIF ve Cockroach Species File’daki geçerli addır. Satış listesindeki “P. punctuatus” yazımı hatalıdır. Dişi tehdit edildiğinde top gibi kapanabildiği için benekli top hamam böceği adı kullanılır.

Küçük Perisphaerus türleri kolay karışır; hatları yalnız fotoğrafa göre birleştirmeyin, köken ve yer bilgilerini saklayın.

📌 Tanım

Dişiler kanatsız, kubbemsi ve yaklaşık 1,2-1,6 cm; erkekler daha ince ve kanatlıdır. Güney Çin gözlemlerinde hayvanlar toprağa gömülmekten çok gövde, dal ve kabuk yarıklarını kullanmıştır. Bütün evreler dar aralıklardan kaçabilir.

Dişinin alt yüzündeki kısa altın sarısı tüyler güncel teşhiste kullanılan özelliklerden biridir. Küçük koloni bitkili gösterime sığabilir, ancak dar birleşimler güvenli olmalıdır. Elle tutma seyrek ve yakalama kutusu üzerinde yapılmalıdır: top hâline gelmiş dişiler dayanıklı görünse de küçük nimfler ve kanatlı erkekler kolayca kaybolur.

🌍 Dağılım

Yayımlanmış kayıtlar Çin ve Vietnam’ı kapsar. Tip serisinde kuzey Vietnam’daki Tam Dao ve Çin’deki Yunnan bulunur; sonraki materyal Vietnam’ın birkaç ilinden, bir esaret raporundaki hayvanlar ise Makao’dan gelir. Ülke ölçeğindeki harita, türün iki ülkenin tamamında bulunduğu anlamına gelmez.

Dağılım haritası

⚖️ Yasal durum

2026-08-22 tarihinde kontrol edildi: CITES’te, (AB) 2026/1383 sayılı Tüzüğün A-D eklerinde ve Bern Sözleşmesi Ek II-III’te listelenmemiştir. Ulusal ithalat, bitki sağlığı, taşıma ve satış kuralları yine geçerlidir. Fatura ve hat bilgisini saklayın; hayvanları ya da altlığı doğaya bırakmayın.

İzlenebilir, esaret altında üretilmiş hat alın; bildirilen yerelliği kaydedin ve taşımadan önce sınır koşullarını doğrulayın. Canlı omurgasızlara ilişkin ulusal kurallar ayrıca uygulanabilir. Yeni doğan nimfler de dâhil hiçbir yaşam evresini dışarıya bırakmayın.

🤌 Bakım

Başlangıç grubu için contalı 20 × 20 × 30 cm kap yeterlidir. İnce metal ağla çapraz havalandırma, mandallı kapak ve kenarın altında pürüzsüz bir bariyer kullanın. Açık tabandan çok dikey kabuk yüzeyi sağlayın.

Parametre	Hedef
Ergin boyu	yaklaşık 1,2-1,6 cm
Sıcaklık	22-27 °C; küçük sıcak bölüm 26-28 °C
Nem	hava akımıyla %60-75
Altlık	3-5 cm; bir bölümü hafif nemli
Yapılar	dik mantar kabukları, likensiz ve pestisitsiz kabuk, ince dallar
Üreme	canlı doğum, çoğunlukla 8-15 nimf

Yeni hayvanları ayrı araçlarla 60-90 gün karantinada tutun. Hatları birleştirmeden önce yırtıcı akarları, böcek patojeni mantarları, bozuk deri değişimlerini ve karışmış hamamböceği türlerini denetleyin.

💡 Aydınlatma

UVB gerekmez. 10-12 saatlik dağınık ışık ve kabuk arkasında gölge sağlayın. Güçlü lamba yavruların kullandığı yarıkları kurutur.

Canlı bitki kullanılıyorsa lambayı bitkiler için seçin ve en üstteki kabuğun altındaki sıcaklığı mutlaka doğrulayın.

🌡 Isıtma ve sıcaklık

Ana hava hacmini 22-27 °C, serin sığınağı yaklaşık 20-23 °C tutun; küçük bir yandan ısıtılan alan 26-28 °C olabilir. Yalnız bir duvarı termostatla ısıtın; bütün zemini ısıtarak daha serin kabuklara kaçış yolunu kaldırmayın. Serinlik büyümeyi ve doğum sıklığını azaltır, fakat sürekli yüksek ısı sabrın yerini tutmaz. Bir erkeğin ölümünden çok sonra dişilerde tekrarlanan doğumlar gözlenmiştir; bu sperm depolamanın mümkün olduğunu gösterir, partenogenez kanıtı değildir.

💧 Nem ve su

Tabanın yaklaşık üçte birini nemli tutun; diğer açık yüzeyler hafif püskürtmeler arasında kurumaya yaklaşsın. Kabuk çevresinde yoğuşmasız nemli hava sağlayın. Sürekli ıslaklık, az hava ve çürüyen meyve küf ile akarları artırır; tamamen kuru kap ise deri değişimi sorunlarına ve yeni doğan kaybına yol açar. Püskürtme sonrası kabuk damlaları veya sığ dokulu su noktası sunun. Minik nimfler için derin, açık su kabı bırakmayın.

🌿 Teraryum ve dekor

Mantar kabuğu tüplerini ve levhalarını farklı genişlikte yarıklarla dikey yerleştirin; ince dallar ve sığ bir yaprak toprağı veya ince kokopit tabanı ekleyin. Yuvarlanan dişi, bir levhayı deri değiştiren hayvanın üzerine devirememelidir; her parçayı sabitleyin. Reçineli yumuşak odun ve pestisitli kabuktan kaçının. Doğal likenleri ancak toplama ve kirletici riskleri anlaşılmışsa kullanın. Bakımı geniş, pürüzsüz kenarlı yakalama kabında yapın; odayı açmadan önce kapı raylarını, ağ birleşimlerini, kablo girişlerini ve çıkarılabilir kabukların altını inceleyin.

🪳 Beslenme

Kuru dengeli yemle birlikte polen, elma, muz, havuç ve kabağı 1-3 günde bir küçük porsiyonlarla sunun. Yaş artıkları 24-48 saatte kaldırın; yalnız tatlı meyve yeterli değildir.

Polen yerine arı poleni ikamesi de dönüşümlü sunulabilir. Doğal ve esaret gözlemlerindeki ağaç özsuyu, polen peletleri, meyve ve hazır pelet tüketimi; karbonhidratlı bitki besinleriyle ölçülü proteini birlikte destekler. Sürekli tatlı meyve, erginleri yaşatsa bile dengeli temel veya polen olmadığında gelişim zayıf kalabilir. Fazla hayvansal protein kabı hızla kirletir.

🥚 Üreme

Dişi ootekayı içeride taşır ve canlı nimfler doğurur. Gözlenen bir batın 12 yavrudur; başka bir dişi ootekayı kuluçka kesesine aldıktan 27 gün sonra doğurmuştur. Yavruları kararlı kolonide bırakın ve ebeveyn kayıtlarını koruyun.

Site bu ovovivipar gelişimi “viviparous” olarak kaydeder. Yeni hat kurarken iki cinsiyeti de bulundurun. Uzun süreli sperm depolama birkaç sonraki doğumu mümkün kıldığından yalnız dişilerin kaldığı dönemi partenogenez diye tanımlamayın. Yeni doğanlar ince kabuk yarıklarını kullanır; kalabalık veya hastalık ayırmayı gerektirmedikçe kolonide kalmalıdır.

🩺 Yaygın sorunlar

Kötü deri değişimi ve yeni doğan kaybı: kuru kabuk sığınaklarını, oynak yüzeyleri ve yemin yeterince ince olup olmadığını kontrol edin.
Üremenin durması: ısıyı artırmadan önce hava akımını, polene erişimi, sıcaklığı ve rahatsız edilmeyi değerlendirin.
Akar ve küf: ıslak yemi alın, çapraz akışı artırın ve bozulan üst katmanı değiştirin.
Kaçış: standart havalandırma delikleri yeni nimfler için büyüktür; ince metal ağ ve contalı kapak şarttır.
Alerjen maruziyeti: dışkı ve atılmış deriler duyarlılığa neden olabilir; kapsamlı temizlikte eldiven, havalandırma ve uygun maske kullanın.

📌 Sonuç

Kabuk yapısı ve ek yerleri güvenli kurulduğunda iyi bir gözlem türüdür. Onu sürekli ıslak, derin kazıcı bir tür gibi tutmak temel hatadır.